“Meyhanelerde bulduk biz bu kemali” 

Bugünlerde enteresan bir şekilde ivme kazanan "Alevi"lik konusu, hani neredeyse Türkiye'nin en önemli meselesi haline geldi, getirildi!
Aleviliği, kimi çevrelerin gereksiz zorlamalarla İslâm'ın içinde görme ve bu yönde değerlendirme gayretlerine, yine kimi çevrelerin de Alevilik=Türklük, Türklük=Alevilik noktasına taşıma girişimleri eklenince, maalesef iş biraz şirazesinden çıkma noktasına geldi.
Gerçek o ki, şu dünyada herkesin 'zorlama olmadan' istediği şekilde inanmak, şartların oluştuğu durumlarda da inandığı gibi yaşamak hakkı vardır. Fakat bunun yanı sıra, hiçkimsenin de inancını takiyye yaparak bir başka inanç içinde göstermeye, ya da bir başka inancı, o inancı taşıyanların rızası hilafına, kendi inancının bir kolu, bir şubesi gibi gösterip, kendi inancı içerisinde eritmeye de hakkı yoktur.
Sadece Türkiye'ye münhasır bir konu olmayıp, Suriye, Filistin, Lübnan, İran, Türkistan gibi birçok ülkede de varlığı görülen Alevilik, bazı kollarında İslâmi esintiler görülmekle birlikte, genelde Şamanizm, Budizm, Zerdüşlük, Musevilik, Hıristiyanlık gibi çok çeşitli ve çok boyutlu bir temel üzerinde hayat bulan bir inanç, bir kültür çeşitliliğidir. Ama bunun yanı sıra, Alevilik, temellerini oluşturan unsurlardan başlayıp, günümüze değin geçen süreç içerisinde değerlendirilmeye, yorumlanmaya kalkıldığında da sanırım kimsenin işin içinden çıkamayacağı bir yapılanmadır da...
Araştırmalar çeşitli ülkelerdeki Aleviliğin 9 ana kolu olduğunu ortaya koymuştur. Bunlar:
1) "Hz. Ali'nin ilah olduğuna inanan kolu"
2) "Hz. Ali'nin peygamber olduğuna inanan kolu"
3) "İmamlarının ve kurucularının ilahlığını ilan ettiği kolu"
4) "Kurucularının peygamberliğini ilan ettiği kolu"
5) "Allah'ın insana benzediğini savunan kolu"
6) "İmamlarının ölmediğine ve yeniden ortaya çıkacağına inanan kolu"
7) "Ruh göçüne inanan kolu"
8) "Sahabeyi kâfirlikle suçlayan kolu"
9) "Batıni kolu"
Ve ne ilginçtir ki, bu dokuz ana kol yine kendi içlerinde 62 farklı kola ayrılabilmektedir.
Araştırmaların ortaya koyduğu gibi, Alevilik çok temelli, çok boyutlu bir inanç, bir kültür çeşitliliği...
Şimdi gelin buna örnek olarak Alevi ozanlarından, köşem yettiğince şiirler dinleyelim! Ve bakın 16. yüzyılda yaşamış Pir Sultan Abdal bir şiirinde neler diyor:
"Gafil kaldır şu gönlünden gümanı,
Bu mülkün sahibi Ali değil mi?
Yaratmıştır on sekiz bin alemi,
Rızıkları veren Ali değil mi?"
Yine Alevi ozanlarının önde gelenlerinden Aşık Virani ise Hz. Ali'ye bakın nasıl sesleniyor:
"Evvel odur, ahir odur,
Tayyib odur, Tahir odur.
Batın odur, zahir odur,
Ali, Ali, Ali, Ali
Ezel ebed Ali derim,
Düştüm meded Ali derim.
Yoktur aded Ali derim,
Ali, Ali, Ali, Ali"
Peki ya meşhur Alevi ozanlarından Nemayi ne diyor? Gelin onu da dinleyelim:
"Yoğ iken ol derim zemin-ü asüman-ı kün-fekan
Gün gibi ruşen olan envar sensin ya Ali.
Görünen miraç içinde enbiyalar şahına,
Suret-i Rahman olan didar sensin ya Ali"
Biraz da Alevi Aşık Caferi'ye kulak verelim:
"Ali emriyle gelmiştir vücude alem-ü adem,
Ali hükmiyle olmuştur ne kim pinhan-ü peydadır.
Ali şol la mekandır kim münezzehdir kamu şeyden,
Ali şol bînişandır kim her eşyada hüveydadır."
Peki "Perişan Baba" ne diyor:
"Evvel gelip Ali olan,
Sonra gelip veli (Hacı Bektaş) olan.
Ebedi-Ezeli olan,
Hak Muhammed Ali Hak'dır,
Hacı Bektaş veli Hak'dır.
Alevi Edip Hasabi ise şöyle sesleniyor:
"Ey zahid şaraba eyle ihtiram,
Müslüman ol terk et bu kıyl-ü kali
Ehline helaldir, na-ehle haram,
Biz içeriz bize yoktur vebali.
***
Sevaba girmek için içeriz şarap,
İçmezsek oluruz düçar-ı azab.
Aklın ermez senin bu başka hesap,
Meyhanede bulduk biz bu kemali"
Düşünüyorum da, kemali meyhanede bulanları, 'İslâmi hudutlar içersinde görmek' acaba Alevilere ve Aleviliğe haksızlık, bu ozanların peşinde gidenlerin de sorular karşısında "Biz de Müslümanız" demeleri bu ozanlara vefasızlık olmuyor mu?.. 

Ayhan BİLGİN  20 Ocak 2008 Vakit